Muzeum Narodowe Polskie (1870-1927)

W 1868 roku, w setną rocznicę Konfederacji Barskiej, w Rapperswilu nad brzegiem Jez. Zuryskiego wzniesiono staraniem Władysława hr. Platera pomnik-kolumnę, zwany "kolumną barską", zwieńczony orłem zrywającym się do lotu. 
W 1870 r. w rapperswilskim zamku Plater otworzył muzeum pamiątek historycznych i dzieł sztuki. Początkowo skromna ekspozycja, szybko rozrastała się dzięki darom i legatom emigrantów przekazujących dzieła sztuki, pamiątki i militaria. Biblioteka i archiwum zajęły z czasem cały zamek. W specjalnie urządzonym mauzoleum umieszczono urnę z sercem Tadeusza Kościuszki. Po śmierci Platera muzeum pozostawało pod opieką wybitnych działaczy emigracyjnych i było miejscem ich dorocznych spotkań i obrad. Instytucja  nosiła nazwę Muzeum Narodowego Polskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zgodnie z testamentem założyciela, zbiory muzeum przewieziono w 1927 r. do kraju specjalnym pociągiem pod eskortą honorową szwajcarskich oficerów. W 13 wagonach pomieszczono ok. 3 tys. dzieł sztuki, 2 tys. pamiątek historycznych, 20 tys. sztychów, 9 tys. medali i monet, 92 tys. książek i 27 tys. manuskryptów. Część zbiorów rapperswilskich, w tym głównie archiwalia i biblioteka, uległa zniszczeniu w Warszawie w czasie II Wojny Światowej.

Muzeum Polski Współczesnej (1936-1951)

Od roku 1936 w zamku rapperswilskim organizowano pod protektoratem polskiego MSZ  ponownie wystawy. Nowo powstałą instytucję nazwano Muzeum Polski Współczesnej. Jej zadaniem była popularyzacja polskiej sztuki i osiągnięć niepodległej Rzeczypospolitej.

W roku 1940 w Szwajcarii zostało internowanych ok.13 tys. żołnierzy armii polskiej walczącej we Francji. Muzeum prowadziło w obozach internowanych pracę oświatową i kulturalną, m.in. bibliotekę objazdową. Po wojnie, w 1945 roku, kontrolę nad muzeum przejął rząd PRL. Władze miejskie Rapperswilu śledząc stopniowe przekształcanie muzeum w ośrodek komunistycznej propagandy wymówiły umowę o dzierżawę. Placówkę zamknięto na mocy wyroku sądowego w roku 1951. Jej zbiory wywiezione zostały do Polski. 

Obecne Muzeum Polskie w Rapperswilu

Aktualne zbiory muzeum prezentowane są w salach tematycznych obrazujących kolejno: związki polsko-szwajcarskie, historię polskich emigracji na Zachód, działalność Polaków w Szwajcarii (w tym historię Muzeum Polskiego w Rapperswilu), sylwetki wielkich Polaków (Kopernika, Chopina, Mickiewicza, Curie-Skłodowskiej, Paderewskiego, laureatów literackiej nagrody Nobla), walkę Polaków za wiarę i wolność (w tym dzieje 2. Dywizji Strzelców Pieszych internowanej w Szwajcarii w latach 1940-45), sztukę polską: malarstwo, miniatury, rzemiosło artystyczne (w tym sztukę sarmacką), świadectwa kultury żydowskiej w Polsce, sztukę religijną i folklor.

W ramach stałej ekspozycji obejrzeć można dzieła tak znanych malarzy jak Chełmoński, Brandt, Kossakowie, Wyczółkowski, Fałat i Boznańska. Podziwiać można ponad 100 miniatur W. Lesseura z ok. 1800 r. Eksponowane są także cenne starodruki, m.in. Mikołaja Kopernika "De revolutionibus orbium coelestium" (Bazylea 1565), "Kronika polska" Marcina Kromera (Bazylea 1558), Zacutto Yuchasina "Kronika Żydów krakowskich" (Kraków 1586) w jęz. hebrajskim, "Nowy Testament" po polsku J. Wujka (1593), Piotra Skargi "Roczne dzieie Kościelne ..." (Kraków 1607) oraz widoki miast polskich pochodząc z "De rebus a Carolo Gustavo Sueciae Rege gestis" (Norymberga 1696).

Muzeum organizuje liczne wystawy okresowe, zwłaszcza sztuki polskiej, a także koncerty, odczyty, sympozja, konferencje naukowe - pełniąc w praktyce funkcje wszechstronnej instytucji propagującej w Szwajcarii wiedzę o Polsce i jej kulturze.
 

© Copyright by Polish Museum Rapperswil 2005