 |
Konstanty Regamey (1907-1982) - pomiędzy Szwajcarią a Polską |
|
Urodzony w Kijowie, w rodzinie o korzeniach
szwajcarskich i polskich, a także rosyjskich i
szwedzkich, węgierskich i włoskich, Konstanty Regamey
od 1919 roku przebywał w Warszawie. Po studiach
orientalistycznych wykładał indologię na
Uniwersytecie Warszawskim. Lata trzydzieste to zarazem
rozkwit jego aktywności w dziedzinie krytyki i estetyki
muzycznej. Jako propagator muzyki współczesnej i autor
pracy Treść i forma w muzyce (1933) zaskarbił sobie
znaczny autorytet w polskich kręgach muzycznych. Został
wybrany wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej.
Był także członkiem Polskiego Towarzystwa
Orientalistycznego.
W latach II wojny światowej pozostał w Warszawie i działał w konspiracji. Z tego okresu pochodzą także jego pierwsze dojrzałe utwory: Pieśni perskie (1940-42) i Kwintet (1942-1944), które spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem w okupowanej stolicy. Po Powstaniu Warszawskim i przejściu przez obozy przejściowe, pod koniec roku 1944 jako obywatel szwajcarski znalazł się w Lozannie. Przez wiele kolejnych lat wykładał orientalistykę (wcześniej także slawistykę) na uniwersytetach w Lozannie i Fryburgu. Jednocześnie, zachowując ścisłe kontakty z Polską, zyskiwał stopniowo coraz ważniejszą rolę w życiu muzycznym Szwajcarii. Pełnił szereg istotnych funkcji w Szwajcarii i na arenie międzynarodowej: był przewodniczącym Związku Muzyków Szwajcarskich i Sekcji Szwajcarskiej Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (1963-68), członkiem honorowym tych stowarzyszeń oraz członkiem Komitetu Głównego MTMW (1969-1973). W 1956 zainicjował dziesięcioletni projekt UNESCO na rzecz porozumienia między muzycznymi kulturami Wschodu i Zachodu. Był założycielem i pierwszym przewodniczącym Szwajcarskiej Rady Muzycznej (1964-68). Za swoje wybitne osiągnięcia otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. francuski order Palmes Académiques (1967), nagrodę Premio Marzotto (za Symphonie des incantations, 1968), krzyż Armii Krajowej (1970), nagrodę kompozytorską Związku Muzyków Szwajcarskich (1971), nagrodę Fundacji Pro Arte za zasługi oddane muzyce szwajcarskiej (1979), Nagrodę Fundacji Alfreda Jurzykowskiego za działalność w zakresie pisarstwa i twórczości muzycznej (1980), najwyższą nagrodę na konkursie w Dreźnie za dotąd niewystawioną operę Mio, mein Mio (1980). Obok publikacji indologicznych (m.in. książka Der Buddhismus Indiens, 1964), jest autorem książek Witold Małcużyński (1960), Musiques du Vingtième Siècle, Présentation de quatre-vingts oeuvres pour orchestre de chambre (1965), Próba analizy ewolucji w sztuce (1973) oraz ogromnej ilości artykułów na tematy muzyczne. W twórczości kompozytorskiej, którą sam określał mianem pluralizmu, Regamey łączył technikę dodekafoniczną z odwołaniami do tonalności tradycyjnej, muzyki indyjskiej, muzyki przeszłości, a także muzyki mu współczesnej, tworząc z tych różnorodnych elementów swój styl indywidualny.
|